CZĘŚĆ 1

Byłam bez grosza przy duszy wdową mieszkającą w finansowanej przez państwo części naszego domu opieki. Kiedy bogaty wdowiec, którym wszyscy się zachwycali, poprosił mnie o rękę, żeby jego chciwe dzieci nie mogły kontrolować ostatniego rozdziału jego życia, zgodziłam się. Po jego pogrzebie jego adwokat wręczył mi kopertę, która wszystko zmieniła.

Przenikliwy wiatr trząsł delikatnymi oknami skrzydła finansowanego ze środków państwa.

Stary grzejnik syczał nieustannie, mimo że dawał niewiele ciepła.

Siedziałem przy oknie w moim małym pokoju wieloosobowym, patrząc na starannie zagospodarowany dziedziniec prowadzący do eleganckich apartamentów typu penthouse, zarezerwowanych dla bogatych lokatorów.

Ten dziedziniec był jedynym miejscem, w którym skrzyżowały się nasze zupełnie różne drogi.

Pod starym dębem po raz pierwszy spotkałem Arthura.

Był to wybitny osiemdziesięciodwuletni mężczyzna, który starannie układał figury szachowe, jakby czas dla niego zwolnił.

„Wyglądasz na kogoś, kto rozumie, na czym polega dobra gra” – powiedział.

„Rozumiem, że można przegrać z godnością” – odpowiedziałem. „Tego właśnie uczy ubóstwo”.

Jego śmiech był ciepły i szczery, gdy wskazał na wolne krzesło naprzeciwko siebie.

„Więc usiądź. Od lat nie przegrałem z gracją. Przydałaby mi się taka praktyka.”

Pierwszego popołudnia pozostaliśmy przy tablicy przez wiele godzin.

Jego prywatny kucharz wkrótce zaczął nam przynosić importowaną herbatę.

Wypiłam go ostrożnie, mając w pamięci zniszczone kapcie i niewielką emeryturę, która ledwo mnie wystarczała.

„Ciągle przepraszasz za swoje buty” – zauważył Artur.

„To wszystko, co mam.”

„Buty niosą ludzi w ciekawe miejsca” – powiedział. „Twoje buty zaniosły cię do mnie. To czyni je cennymi”.

Wtedy nie miałem pojęcia, jak ważne staną się te popołudnia.

Każdego kolejnego dnia spotykaliśmy się pod dębem, słuchaliśmy starych płyt jazzowych na jego przenośnym odtwarzaczu i opowiadaliśmy sobie historie o żalach, które prześladowały nas przez całe życie.

Często mówił o swojej zmarłej żonie.

Wyznałam smutek z powodu tego, że nigdy nie będę miała dzieci.

„Masz trójkę dzieci” – przypomniałem mu kiedyś. „Gdzie one są?”

Artur przesunął gońca i wpatrywał się w szachownicę, a jego wyraz twarzy stał się ciężki.

„Oni się mną nie przejmują” – kontynuował. „Czekają tylko na moją śmierć”.

„Znam Gregory'ego” – powiedział. „Jest cierpliwy. W kontakcie osobistym jest uprzejmy. I coś planuje. Czuję to tak, jak wyczuwa się burzę, zanim się rozpęta”.

Nie miałam słów pocieszenia, którymi mogłabym go pocieszyć.

Ból kryjący się za jego głosem był w nim obecny od zbyt dawna, by można go było tak łatwo ukoić.

Zamiast tego sięgnęłam przez stół i delikatnie położyłam swoją dłoń na jego dłoni.

Uśmiechnął się lekko, choć zmartwienie nie zniknęło z jego oczu.

„Jesteś jedyną osobą w tym miejscu, która niczego ode mnie nie chce. Zdajesz sobie z tego sprawę?”

„Chcę wygrać grę, zanim umrę” – zażartowałem.

„Na to” – zaśmiał się cicho – „będziesz musiała zapracować”.

Kilka tygodni później odwiedziła go jego córka Evelyn.

Pozostała blisko krawędzi dziedzińca, cicho obserwując nas z nieodgadnionym wyrazem twarzy.

Artur gestem zaprosił ją, by dołączyła do nas, ale ona tylko pokręciła głową i odeszła.

„To była Evelyn” – powiedział mi Arthur. „Ona nie jest taka jak jej brat. Nie do końca. Ale robi to, co każe jej Gregory. Zawsze tak robiła”.

„Ludzie mogą się zmieniać” – powiedziałem.

„Niektórzy tak” – zgodził się. „Zwykle wtedy, gdy ich to coś kosztuje”.

Pozostaliśmy w milczeniu, podczas gdy płyta jazzowa wybrzmiała do ostatniej nuty.

Nagle Artur wydał mu się o wiele starszy, wręcz kruchy w porównaniu z otaczającym go luksusem.

„Cokolwiek się stanie” – powiedział – „obiecuj, że będziesz nadal grać ze mną w szachy”.

„Obiecuję” – odpowiedziałem, poważnie traktując każde słowo.

W miarę jak zima stawała się coraz głębsza, kaszel Artura pogarszał się z każdym kolejnym porankiem.

W trzecim tygodniu trudnego sezonu nawet podniesienie figury szachowej stało się dla niego trudne.